Γιατί παθαίνουμε κρίση πανικού;
«Ο πανικός είναι η εξέγερση των αποκλεισμένων εαυτών»
Η κρίση πανικού είναι ένα απότομο ξέσπασμα έντονου φόβου ή έντονης δυσφορίας κατά την διάρκεια της οποίας εκδηλώνονται συμπτώματα μεταξύ των οποίων είναι και η ταχυκαρδία, το τρέμουλο, το αίσθημα ασφυξίας και ο φόβος θανάτου.
Ο πανικός εμφανίζεται όταν κάποιες στρεσογόνες καταστάσεις έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Συνήθως το σώμα μας έχει εμφανίσει και άλλα συμπτώματα και προσπαθεί να μας προειδοποιήσει αλλά εμείς το αγνοούμε. Οι κρίσεις πανικού έρχονται στο προσκήνιο για να μας κινητοποιήσουν και να μας κάνουν να συνειδητοποιήσουμε πως ένα κομμάτι μας υποφέρει.
Πως δεν θα αντιμετωπίσω τον πανικό;
Συμβουλές όπως «Μην το σκέφτεσαι!», «Σκέψου θετικά!» δεν βοηθάνε καθόλου διότι μας προτρέπουν να συνεχίσουμε να «κάνουμε τα στραβά μάτια» σε ότι μας συμβαίνει. Τα φάρμακα από την άλλη έχουν μια προσωρινή κατευναστική επίδραση και δεν μπορούν όμως από μόνα τους να μας δώσουν την λύση.
«Ο πανικός γεννιέται μέσα μας και εκπροσωπεί ένα κομμάτι του εαυτού μας που αισθάνεται περιθωριοποιημένο»
Είμαστε πολλά και διαφορετικά κομμάτια, τα οποία αποτελούνται συχνά από αντικρουόμενες επιθυμίες. Όλα αυτά τα κομμάτια έχουν ανάγκη να ακουστούν και να απαρτιωθούν μέσα μας. Να γίνουν αντιληπτά και ως ένα βαθμό να ικανοποιηθούν. Όταν παίρνει όλες τις αποφάσεις ο «κεντρικός εαυτός» και βάζουμε στο περιθώριο κάποιους «υποεαυτούς», αυτό δεν σημαίνει πως παύουν να υπάρχουν. Αρχίζουν να υπονομεύουν τις αποφάσεις του κεντρικού εαυτού και εμφανίζονται συχνά ως κρίση πανικού, ασθένεια ή και ατύχημα.
Έχουμε τελικά επιλογές στη ζωή ή όχι;
Παρατηρούμε συχνά πως όταν δεν υπάρχει επιλογή μπορούμε να διαχειριστούμε μια κατάσταση πιο εύκολα. Όταν θεωρούμε πως είμαστε αναγκασμένοι να κάνουμε κάτι και δεν υπάρχει επιλογή μπορούμε ευκολότερα να συμβιβαστούμε και να νιώσουμε καθησυχασμένοι, αφού θεωρούμε πως δεν υπάρχει άλλος δρόμος. Αναθέτουμε την ευθύνη της απόφασης μας σε εξωτερικούς παράγοντες (οικογενειακούς, κοινωνικούς, οικονομικούς) και με αυτό τον τρόπο φταίει κάτι άλλο και όχι εμείς για την επιλογή μας. Με αυτό τον τρόπο δεν χρειάζεται να πάρουμε την ευθύνη.
Όταν έχουμε από την άλλη πολλές επιλογές αγχωνόμαστε γιατί δεν ξέρουμε τί να διαλέξουμε. Η κάθε επιλογή σημαίνει πως κάτι κερδίζουμε και κάτι χάνουμε. Είναι σαν να μη θέλουμε να αφήσουμε τίποτα πίσω, σαν να μην μπορούμε να αποχωριστούμε ανθρώπους και καταστάσεις, σαν να θέλουμε να τα έχουμε όλα. Δυσκολευόμαστε να δεσμευτούμε γιατί φοβόμαστε πως θα χάσουμε την ελευθερία μας και όταν πάλι θεωρούμε πως είμαστε ελεύθεροι δεν μπορούμε να απολαύσουμε την ελευθερία μας. Βρισκόμαστε συχνά μετέωροι ανάμεσα σε αυτούς τους δυο πόλους.
Το συναίσθημα της «ενοχικής χαράς»
Συχνά όταν πρόκειται να εργαστούμε, να μελετήσουμε πολλές ώρες ή να κάνουμε κάτι που θεωρούμε «καταναγκαστικό έργο» υποσχόμαστε στον Εαυτό μας ένα «δώρο». Αυτό μπορεί να είναι οι διακοπές ή οτιδήποτε μας ευχαριστεί. Όταν έρθει όμως εκείνη η ώρα της επιβράβευσης του εαυτού μας, σαν να το ξεχνάμε ή να μην το θεωρούμε τόσο σημαντικό ή ακόμη και να μην το δίνουμε στον εαυτό μας γιατί θεωρούμε πως ίσως τελικά να μην το αξίζουμε. Βάζουμε αμέσως τον επόμενο στόχο και για άλλη μια φορά μεταθέτουμε την ευχαρίστηση και ξεκούραση μας. Η ώρα της χαράς μοιάζει να μην έρχεται έτσι ποτέ ή ακόμη και αν έρθει είναι μισή. Την βιώνουμε ενοχικά και διεκπεραιωτικά σαν ακόμη μια υποχρέωση. Σε αυτό το σημείο μπορεί να εμφανιστεί μια κρίση πανικού.
Από την εσωτερική σύγκρουση στην εσωτερική διαπραγμάτευση
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε πως οι κρίσεις πανικού εμφανίζονται όταν
- Ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα δίλημμα ή με περισσότερες επιλογές
- Θεωρούμε πως δεν έχουμε επιλογές και νιώθουμε εγκλωβισμένοι και υποχρεωμένοι να ακολουθήσουμε τον επιβεβλημένο δρόμο
- Βρισκόμαστε σε μια μεταβατική περίοδο και δυσκολευόμαστε να προχωρήσουμε στη νέα φάση της ζωής μας (φόβος για το καινούργιο)
- Οι δυο πόλοι του διλήμματος μας είναι η δέσμευση και η ελευθερία
- Βιώνουμε έντονη σύγκρουση επιθυμιών μέσα μας
Πως θα μάθουμε να υπερασπίζομαστε το δικαίωμα μας να είμαστε συντονισμένοι με τις επιθυμίες μας χωρίς ενοχές;
Για να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις πανικού χρειάζεται να έρθουμε σε επαφή με τις διαφορετικές μας πλευρές και να ακούσουμε τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Από την εσωτερική σύγκρουση θα ακολουθήσει με αυτό τον τρόπο η εσωτερική διαπραγμάτευση.
Η ψυχοθεραπευτική διαδικασία υποστηρίζει τον ανοιχτό διάλογο με αυτές τις πλευρές και τις στηρίζει να αποκαλυφθούνε και να γνωριστούνε μεταξύ τους. Μας στρέφει Εντός Εαυτού και μπορεί να μας ενδυναμώσει να αντιμετωπίσουμε τον πανικό και να δώσουμε περισσότερο χώρο στην απόλαυση και τη χαρά!
Πηγή: Κοτζαμάνης Κώστας “Πανικός. Η μεγάλη εξέγερση μέσα μας”
Ψυχοθεραπεία
